53 yıllık petrol hattında kritik karar! Türkiye'den Irak'a yeni formül...

Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan ham petrol boru hattı anlaşması tarihi bir eşikten geçiyor. Anlaşma kapsamında Irak'tan Türkiye'ye onlarca yıldır devam eden petrol akışının 27 Temmuz itibarıyla durması beklenirken, ABD-İran gerilimiyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık Batı pazarlarına açılan Kerkük-Ceyhan hattının stratejik önemini daha da artırıyor. Uluslararası tahkim mahkemesinin Ankara'nın 2014-2018 yılları arasında Bağdat'ın onayı olmadan Kuzey Irak petrolünü ihraç ettiği gerekçesiyle 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmesinin ardından iki yılı aşkın süre kapalı kalmış olan hat için yeni bir formül devrede. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, gazetecilerin sorularını yanıtlayarak gelinen son durumu ve masadaki yeni eylem planını anlattı. "HESAP KİTAP YAPILACAK" Uluslararası tahkim mahkemesinin 2014-2018 dönemine ilişkin kararına değinen Bakan Bayraktar, "2014-2018 dönemine tahkim zaten kararını verdi. O zaman da söylemiştik. Türkiye şu kadar ödeyecek, Irak Türkiye'ye bu kadar ödeyecek, faizlerle hesap edilip ona göre kim alacaklı bakacağız." dedi. Hukuki prosedürün tamamlanmasını beklediklerini anlatan Bayraktar, şunları kaydetti:  "Daha henüz o karar oluşmadı. O kararı D.C.'deki mahkeme verecek. Yani tenfiz için o mahkeme devam ediyor. Ama biz bu arada o ilk kararla alakalı Paris'teki mahkemeye bir itirazda bulunduk. Ama hukuki prosedür tamamlansın istedik. Esas şu anda baktığımız şey o Washington'da devam eden tenfiz davası, enforcement davası. Ona bakacağız. Orada bir hesap kitap yapılacak. İşte faiz hesap edilecek ki bizim alacaklar çok geçmişten geliyor. Ona göre o dönem kapanmış olacak. 2018'den sonraki döneme ilişkin tahkim davası devam ediyor." "BORU HATTI ANLAŞMASINI UZATMIYORUZ" Irak'la boru hattı anlaşmasının uzatılması görüşmelerinin bu sürece dahil olup olmadığı yönündeki soruyu yanıtlayan Bayraktar, "Boru hattı anlaşmasını uzatmıyoruz. Biz bir sene önce bu anlaşmayı yenilemeyeceğimizi söyledik." ifadelerini kullandı. Mevcut anlaşmanın sorun ürettiğine dikkat çeken Bayraktar, "Çünkü biz şunu söylüyoruz. Yani 2010'da bu anlaşma akdedilmiş, 2014'te Irak bizi tahkime götürmüş. Sen şimdi böyle bir anlaşmayla, yani arada anlaşmazlık çıkaran bir anlaşmayla devam etmek ister misin? Biz etmek istemiyoruz. Bu anlaşma yürümüyor demek ki. Bizi tahkimle baş başa bırakmış. Dolayısıyla yeni bir setup olması lazım. Yeni bir anlaşma olması lazım." diye konuştu. BOTAŞ İLE BİR YILLIK ARA ÇÖZÜM FORMÜLÜ Irak tarafına bir yıl önceden yeni bir anlaşma taslağı gönderdiklerini belirten Bayraktar, Irak'taki seçimler ve yeni hükümetin kurulma süreci nedeniyle Temmuz sonuna kadar kapsamlı bir müzakerenin yetişmesinin imkansız olduğunu dile getirdi. Akışın durmaması için geçici bir formül ürettiklerini vurgulayan Bayraktar, "Ara çözüm olarak onlara dedik ki BOTAŞ'la bir senelik petrol taşıma anlaşması yapalım. Yani BOTAŞ sizin petrolünüzü bir sene taşısın. O bir sene içerisinde de üç ayda yapıp varabilirsek üç ayda, altı ayda varabilirsek altı ayda bir anlaşmaya varalım. Yeni ITP diyelim, daha kapsamlı yeni boru hattı anlaşması. İçerisine başka şeyler de olsun. Biliyorsunuz bizim hattı Basra'ya kadar götürme hedefimiz var. Dolayısıyla ona da biraz zaman bırakalım müzakere için." dedi. Irak tarafının kapasite talebine de değinen Bayraktar, "Ama 27 Temmuz'a da akış durmasın. BOTAŞ petrolünüzü şuradan şuraya taşısın dedik. Onlar da bize dediler ki 'Bizim 750 bin varillik bir kapasiteye ihtiyacımız olur.' Gerçi bugün akan 180-200 bin varil ama, tamam dedik, 750 bin varili biz size ayırırız. Bir sene içerisinde de biz yeni bir ITP'yi, yani daha kapsamlı bir ITP'yi imzalamak istiyoruz." ifadelerini kullandı. "KAPASİTEYİ 2,5 MİLYON VARİLE ÇIKARALIM" Yeni anlaşmanın çok daha geniş kapsamlı olmasını hedeflediklerini anlatan Bakan Bayraktar, çarpıcı açıklamalarda bulunarak, "Ama dediğim gibi orada işte Kerkük'ten Basra'ya kadar uzanması var, kapasitenin artması var. Irak Başbakanı ile de görüştük. 2,5 milyon varile çıkalım kapasiteyi dedik. Kuveyt istiyorsa Kuveyt bu boru hattına petrolünü koysun. Başka isteyenler olursa Körfez'den onlar koysun gibi kapsamlı şeyler söyledik." dedi. Enerji koridorunun doğal gaz ile desteklenebileceğine işaret eden Bayraktar, "Doğal gaz boru hattı inşa edelim yanında hemen. Bir kere de kazalım. İki tane boru hattı koyalım. Katar gazı gelebilir, başka gaz kaynakları gelebilir, bir sürü şeyler konuştuk." diye konuştu. TAHKİM SÜRECİ MÜZAKERELERİN PARÇASI Süren tahkim süreçlerinin bu müzakerelerin bir parçası olup olmadığı sorusuna "Evet, diğer tüm konularla birlikte müzakerelerin bir parçası olacak." yanıtını veren Bayraktar, BOTAŞ'ın bir yıllık taşıma planına Irak tarafının onay verip vermediği konusunda ise şunları kaydetti:  "Böyle bir iki husus var, daha henüz açık, daha kapanmamış, umarım çözülür. Biz hazırız."