Çiftçide 7 TL markette 51 TL: Yüzde 633 zamlı yiyoruz

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), eylül ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimi açıkladı. Raporda en dikkat çeken ürün limon oldu. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı limonda yüzde 633,4’e kadar çıktı. Başka bir ifadeyle üreticide 7 lira olan limon, market rafında 51 lira 34 kuruştan satıldı. Limonu yüzde 339,1’lik fiyat farkıyla kuru incir, yüzde 337,8 ile havuç, yüzde 237,9 ile elma ve yüzde 228,3 ile maydanoz takip etti. LİMON MARKETTE ÜRETİCİ FİYATININ 7,3 KATINA ÇIKTI TZOB verilerine göre kuru incir üreticide 130 liradan satılırken markette fiyat 570 lira 77 kuruşa ulaştı. Havuç üreticide 11 lirayken markette 48 lira 16 kuruşa, elma 21 lira 66 kuruştan 73 lira 20 kuruşa çıktı. Maydanozda da benzer bir tablo oluştu. Üreticide 7 lira 66 kuruş olan maydanozun market fiyatı 25 lira 14 kuruş olarak kaydedildi. Böylece limon markette üretici fiyatının 7,3 katına satılırken, kuru incir ve havuçta bu oran 4,4 kat oldu. Elma üretici fiyatının 3,4, maydanoz ise 3,3 katına market rafına çıktı. MARKETTE 36 ÜRÜNÜN 25’İNE ZAM GELDİ Eylül ayında markette takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat yükseldi, 11 üründe ise düşüş görüldü. Market raflarında fiyatı en fazla artan ürün yüzde 26 ile patlıcan oldu. Patlıcanı yüzde 21,1 ile kırmızı mercimek, yüzde 18,5 ile sivri biber, yüzde 16,4 ile yeşil mercimek ve Antep fıstığı izledi. Ayın en sert fiyat düşüşü ise, ilginç biçimde üretici-market fiyat farkının da zirvesinde bulunan limonda yaşandı. Limonun market fiyatı yüzde 39,5 geriledi. Limondaki düşüşü yüzde 33,4 ile yeşil soğan, yüzde 21 ile kuru soğan, yüzde 18,3 ile elma ve yüzde 14,3 ile mısırözü yağı takip etti. ÜRETİCİDE ZAM ŞAMPİYONU KURU FASULYE Üretici tarafında takip edilen 28 ürünün 16’sında fiyat artışı yaşandı. 11 ürünün fiyatı gerilerken, bir üründe herhangi bir değişim olmadı. Üreticide fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 62,5 ile kuru fasulye oldu. Kuru fasulyeyi yüzde 23,3 ile patlıcan, yüzde 15,5 ile elma, yüzde 13,1 ile kabak ve yüzde 12,1 ile yeşil mercimek takip etti. En sert düşüş ise yüzde 48 ile kuru incirde görüldü. Kuru incirin ardından limon yüzde 30, patates yüzde 20,7, kuru soğan yüzde 14,1 ve kuru üzüm yüzde 13,6 değer kaybetti. KURU İNCİRDE ÜRETİCİNİN GÖZÜ TMO’DA TZOB, üretici fiyatlarında yaşanan değişimlerin nedenlerine de raporunda yer verdi. Buna göre kuru incirde TARİŞ’in alım fiyatını henüz açıklamamış olması, piyasa fiyatlarının geçen sezonun altında oluşmasına yol açtı. Üretici fiyatlarının 130 lira seviyelerine kadar gerilediği belirtilirken, üreticilerin fiyat düşüşünün önüne geçilmesi ve piyasada istikrar sağlanması için TMO’nun alım fiyatı açıklayarak devreye girmesini beklediği aktarıldı. Limonda ise hasadın devam etmesi ve depolarda geçen yıldan kalan ürünlerin de piyasaya sunulması arzı artırdı. Artan ürün miktarı fiyatların gerilemesine neden oldu. Patates ve kuru soğanda hasadın sürmesiyle piyasaya daha fazla ürün çıkması fiyatları aşağı çekerken, patlıcan ve kabakta tam tersi bir tablo yaşandı. Olumsuz hava koşulları ve tarladan seraya geçiş döneminin etkisiyle arzın azalması, patlıcan ve kabak fiyatlarını yukarı taşıdı. Kuru fasulye ve elmada ise hasadın yeni başlaması üretici fiyatlarındaki artışta etkili oldu. MAZOTTA YILLIK ARTIŞ YÜZDE 70,7’YE ULAŞTI Üreticinin maliyet cephesinde de yükseliş sürdü. TZOB’un Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından topladığı verilere göre gübre fiyatlarında eylül ayında dikkat çekici artışlar görüldü. Ağustos ayına göre DAP gübresi yüzde 9,9, ÜRE gübresi yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 6,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 6,3 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 1,4 zamlandı. Geçen yılın eylül ayıyla karşılaştırıldığında ise amonyum nitrat gübresindeki artış yüzde 69,2’ye ulaştı. Amonyum sülfat gübresi yüzde 55,6, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 38,6, DAP gübresi yüzde 35,9 ve ÜRE gübresi yüzde 13,7 arttı. Yem maliyetleri de yükselişini sürdürdü. Eylülde bir önceki aya göre süt yemi yüzde 4,4, besi yemi yüzde 4,2 pahalandı. Son bir yılda hem besi hem de süt yemindeki fiyat artışı yüzde 31,8 olarak hesaplandı. Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,7 yükseldi. Üreticinin en önemli gider kalemlerinden mazotta ise artış çok daha belirgin oldu. Mazot fiyatı eylül ayında aylık yüzde 12,8 yükselirken, yıllık artış yüzde 70,7’ye ulaştı.